Có nên cho con thi đánh giá năng lực khi đã ôn thi tốt nghiệp THPT?

Có nên thi đánh giá năng lực khi con đã dồn sức ôn thi tốt nghiệp THPT? Đây là câu hỏi nhiều phụ huynh 2K9 đang cân nhắc khi các kỳ thi HSA và TSA 2027 sắp mở đăng ký. Câu trả lời phụ thuộc vào trường con nhắm tới, sức học hiện tại và quỹ thời gian còn lại. Bài viết giúp phụ huynh nhìn rõ lợi ích, chi phí thời gian và những trường hợp không nên thi để ra quyết định đúng cho con.

1. Thi đánh giá năng lực mang lại lợi ích gì cho con?

• Thêm một cơ hội xét tuyển. Năm 2026, hơn 100 trường đại học, học viện dùng điểm HSA, và hơn 50 trường dùng điểm TSA để xét tuyển. Nếu kết quả thi tốt nghiệp không như mong muốn, con vẫn còn điểm đánh giá năng lực để đăng ký.
• Được thi nhiều lần, chọn điểm cao nhất. HSA cho phép thi tối đa 2 đợt mỗi năm; TSA tổ chức 3 đợt (năm 2027 dự kiến vào tháng 1, 3 và 5). Thi tốt nghiệp chỉ có một lần.
• Biết trước năng lực, điều chỉnh nguyện vọng. Điểm HSA hiển thị ngay sau khi nộp bài. Có điểm từ tháng 3 – 5 giúp gia đình định vị con đang ở đâu, chọn trường vừa sức trước kỳ đăng ký nguyện vọng.
• Lợi thế nếu con mạnh về tư duy. Đề đánh giá năng lực đo khả năng suy luận, đọc hiểu và xử lý số liệu hơn là học thuộc. Học sinh có tư duy tốt nhưng không quen kiểu đề tự luận hay tổ hợp truyền thống thường đạt kết quả tương đối tốt hơn.

Lưu ý quan trọng: Từ năm 2025, theo Thông tư 06/2025 của Bộ GD&ĐT, các trường không còn xét tuyển sớm. Mọi phương thức, kể cả điểm đánh giá năng lực, được xét cùng đợt chung trên hệ thống của Bộ, và các trường phải công bố bảng quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức. Điểm đánh giá năng lực vì thế là một lựa chọn thêm, không phải “vé vào sớm”.

2. Chi phí thời gian, tiền bạc và sức lực khi thi đánh giá năng lực

Phần ôn nào dùng chung, phần nào phải ôn riêng?

Tin tốt là kiến thức nền dùng chung khá nhiều. Toán, kỹ năng đọc hiểu và kiến thức Lý – Hóa – Sinh ôn cho thi tốt nghiệp đều hỗ trợ trực tiếp cho HSA và TSA. Phần phải luyện riêng chủ yếu là:

• Tốc độ làm bài: TSA chỉ khoảng 90 giây mỗi câu, HSA khoảng 72 – 90 giây mỗi câu.
• Dạng câu hỏi tư duy, đọc dữ liệu, bảng biểu, thí nghiệm.
• Kỹ năng làm bài trên máy tính.

Nếu con ôn bài bản từ lớp 11 hoặc đầu lớp 12, phần luyện riêng này thường không quá nặng. Nếu con mới bắt đầu ở học kỳ 2 lớp 12, chi phí thời gian sẽ lớn hơn nhiều.

3. Trường hợp nào nên và không nên cho con thi?

Ba trường hợp phụ huynh hay hiểu nhầm

• “Thi cho có thêm cơ hội, không mất gì”: thực tế mất thời gian ôn riêng. Nếu trường mục tiêu không xét điểm này, thời gian đó nên dành cho thi tốt nghiệp.
• “Có điểm đánh giá năng lực là đỗ sớm”: từ năm 2025 không còn xét tuyển sớm; mọi phương thức xét cùng đợt chung.
• “Thi càng nhiều kỳ càng tốt”: thi cả HSA lẫn TSA chỉ hợp lý khi con nhắm cả nhóm trường dùng HSA và nhóm trường dùng TSA; còn lại nên chọn một kỳ và ôn sâu.

4. Phụ huynh ra quyết định thế nào? Chọn HSA hay TSA?

TRẢ LỜI NHANH: Hãy bắt đầu từ danh sách trường và ngành con muốn vào, rồi kiểm tra trường đó xét HSA, TSA hay cả hai. Con thiên về kỹ thuật, công nghệ thì ưu tiên TSA; con muốn vào nhóm trường ĐHQG Hà Nội hoặc học đều cả tự nhiên và xã hội thì ưu tiên HSA.

4.1 4 bước quyết định

1. Lập danh sách 3 – 5 trường, ngành mục tiêu cùng con, và tra đề án tuyển sinh năm gần nhất xem có xét HSA hay TSA không.
2. Cho con làm thử một đề đủ thời gian (195 phút với HSA, 150 phút với TSA) để biết điểm xuất phát.
3. So điểm thử với mức điểm cần đạt của ngành mục tiêu, ước lượng khoảng cách và số tháng còn lại.
4. Chốt một kỳ thi chính và đợt thi phù hợp tiến độ ôn; nếu khoảng cách quá xa, dồn sức cho thi tốt nghiệp.

4.2 So sánh nhanh HSA và TSA

Xem chi tiết cấu trúc đề và lịch thi tại bài Kỳ thi HSA 2027: cấu trúc đề, lịch thi dự kiến và cách đăng ký và Luyện thi TSA 2027 Bách khoa.

4.3 GTL đồng hành cùng phụ huynh

Nếu phụ huynh chưa chắc con nên thi kỳ nào, GTL có bài test đầu vào miễn phí theo cấu trúc HSA và TSA, kèm tư vấn lộ trình ôn song song với thi tốt nghiệp. Phụ huynh inbox trực tiếp tại đây để được tư vấn chi tiết!

5. Câu hỏi thường gặp